Türkiye Florasına Yeni Bir Soluk: Çameli Pelemiri Bilim Dünyasında Yerini Aldı
Denizli’nin doğal güzellikleriyle ünlü ilçesi Çameli, bilim dünyasına heyecan verici bir armağan sundu. Emekli Fen Bilgisi Öğretmeni Rıfat Özdemir’in doğa yürüyüşleri sırasında keşfettiği ve ilk bakışta dikkatini çeken Çameli pelemiri, yapılan detaylı araştırmalar sonucunda bilim literatürüne yeni bir tür olarak kazandırıldı. Ege Üniversitesi Botanik Bahçesi ve Herbaryum Araştırma ve Uygulama Merkezi Müdürü Prof. Dr. Hasan Yıldırım ve ekibinin yürüttüğü kapsamlı çalışmalar, bu endemik bitkinin varlığını resmen ortaya koydu.
Keşfin Ardındaki Bilimsel Süreç: ‘Cephalaria cameliensis’ Nasıl Tanımlandı?
Türkiye’nin zengin biyoçeşitliliğini ortaya çıkarmaya yönelik sürdürülen envanter çalışmaları kapsamında fark edilen bitki, uzun ve titiz bir inceleme sürecinden geçti. Prof. Dr. Hasan Yıldırım, keşif sürecini şu sözlerle aktardı: “Yeni tür ilk olarak, bölgenin doğasını yakından takip eden emekli öğretmen Rıfat Özdemir tarafından fark edildi. Ardından Akdeniz Üniversitesi’nden Prof. Dr. Ramazan Süleyman Göktürk ile birlikte yaptığımız morfolojik değerlendirmeler, bitkinin mevcut türlerden farklı olduğunu gösterdi. Türün yakın akrabalarından ayrıldığı noktaları moleküler düzeyde netleştiren analizler ise Muğla Sıtkı Koçman Üniversitesi’nden Doç. Dr. Ergun Kaya tarafından titizlikle gerçekleştirildi.” Yapılan bu kapsamlı bilimsel çalışmaların ardından, bitkiye Cephalaria cameliensis bilimsel adı, Türkçe karşılığıyla ise Çameli pelemiri adı verildi. Bu önemli keşif, taksonomi alanının saygın dergilerinden Phytotaxa’da yayımlanarak uluslararası alanda tanındı.
Tehlike Altındaki Tür: Çameli Pelemiri’nin Yaşam Alanı ve Koruma Durumu
Prof. Dr. Yıldırım, yaptıkları araştırmaların türün yaşam alanı ve korunmasıyla ilgili önemli bulgular ortaya koyduğunu belirtti. Çameli pelemirinin yalnızca Denizli-Çameli ve Muğla-Fethiye arasındaki dar bir coğrafyada, 1350-1850 metre yükseklikteki habitatlarda yayılış gösterdiğini vurgulayan Yıldırım, türün yaprak ve çiçek özelliklerinin yakın akrabalarından belirgin şekilde ayrıldığını söyledi. Moleküler analizlerin de bu ayrımı desteklediğini belirten Yıldırım, türün yaşam alanının sınırlı olması ve bölgedeki yoğun otlatma baskısı nedeniyle, IUCN kriterlerine göre ‘Tehlikede (EN)’ kategorisinde değerlendirilmesini önerdiklerini ekledi. Bu durum, bitkinin korunması için acil önlemler alınması gerektiğini gösteriyor.
Türkiye’nin Bitki Çeşitliliği ve Çameli Pelemiri’nin Önemi
Dünya genelinde yaklaşık 100 tür ile temsil edilen Cephalaria cinsinin, Türkiye’nin yüksek endemizm oranıyla önemli bir çeşitlenme merkezi olduğunu hatırlatan Prof. Dr. Yıldırım, son tanımlanan türlerle birlikte Türkiye’deki Cephalaria türü sayısının 49’a ulaştığını ve bunların 25’inin endemik olduğunu belirtti. Bu durumun, Anadolu’nun bitki çeşitliliği açısından küresel önemini bir kez daha ortaya koyduğunu ifade etti. Keşfin gerçekleşmesinde desteklerini esirgemeyen Çameli Belediyesi’ne ve Belediye Başkanı Cengiz Arslan’a teşekkür eden Yıldırım, bu tür keşiflerin Anadolu’nun henüz keşfedilmeyi bekleyen zenginliğini gözler önüne serdiğini vurguladı. Fikirperisi.com.tr olarak, bu değerli keşfin ülkemiz biyoçeşitliliğine katkısını memnuniyetle takip ediyoruz.
